امام علی (ع) فرمود : این سوره بسم الله ندارد چون بسم الله علامت رحمت است و این سوره اعلان خطر و رفع امنیت است که علامت غضب است این سوره اعلان بیزاریست از خدا و رسول خدا نسبت به آن کسانی که عهد بستید شما با آنها از مشرکین ( پیغمبر (ص) با مشرکین عهدی بسته بودند با شرایطی چون مشرکین به شرایط عمل نکردند حق تعالی این سوره فرستاد که آن عهد ها که به شرایط عمل نشده دور افتاده و باطل است و تا چهار ماه از دهم ذیحجه تا دهم ربیع الاخر مهلت ایشان است ) (1) پس سیر کنید ای مشرکین و آزاد بروید در زمین تا چهار ماه و بدانید که شما عاجز و لاعلاج نمی توانید بکنید خدا را که انتقام از شما نکشد و خدا رسوا کنندة کافران است (2) و اعلان است از خدا و رسول خدا به مردم در روز حج بزرگ ( چون در آن سال که این اعلان آمد مسلمانان و مشرکین برای حج به عادات خود که بت ها در کعبه داشتند در مکه بودند و پس از آن سال دیگر مشرکین حج نکردند آن روز را روز حج اکبر و حج بزرگش گفتند ) اعلان است که خدا و رسول خدا بری و بیزارند از مشرکین پس اگر توبه کنید بهتر است از برای شما و اگر برگردید از توبه پس بدانید که شما عاجز نمی کنید خدا را مژده بده آن کسانی را که کافرند به عذاب دردناک (3) مگر آن کسانی که عهد بستید شما با ایشان از مشرکین و کم نکردند از شرایط عهد با شما را هیچ چیز و پشتیبانی نکردند بر ضرر شما احدی از دشمنان شما را تمام کنید عهدشان را تا آخر مدت که خدا دوست می دارد پرهیزکاران را (4) وقتی که منقضی شد ماه های حرام که مدت مهلت به مشرکین است و حرام است جنگ با ایشان در آن مدت بعد از آن بکشید مشرکین را هر جا یافتید و بگیرید و محاصره کنید ایشان را و بنشینید از برای گرفتن و کشتن ایشان در هر کمینگاهی و اگر توبه کردند و برپاداشتند نماز را و دادند زکات را پس رها کنید راه ایشان را که خدا آمرزنده و مهربان است (5) و اگر یکی از مشرکین به پناه تو درآید ای پیغمبر پناه بده او را تا بشنود کلام خدا را بعد از آن برسان او را به منزل خود این امان دادن تا که کلام خدا بشنوند برای آن است که ایشان قومی نادانند ( اگر کلام خدا بشنوند شاید ایمان آرند ) (6) چگونه می باشد از برای مشرکین عهدی در نزد خدا و رسولش مگر آن کسانی که عهد بستید شما با ایشان نزدیک مسجدالحرام مادامی که پادار در پیمانند و به شرایط عهد با شما عمل کنند پس شما هم مستقیم شوید برای ایشان در عمل کردن به معاهده که خدا دوست می دارد پرهیزکاران را (7) چگونه می شود که ایشان استقامت و پاداری کنند در پیمان و عهد نشکنند و حال آنکه اگر ظفر یابند بر شما البته رعایت نمی کنند در حق شما نه خویشی و نه پیمانی را راضی می کنند شما را به دهان خود و ابا می کند دلهای ایشان که مطابق گفتة خود عمل کنند و بیشتر ایشان فاسقند (8) معاوضه کردند به آیات خدا قیمت کمی را ( ابوسفیان به عده ای طعام میداد که اینها مخالف پیغمبر باشند اینها معاوضه دین به تعمیر شکم کردند ) و مردم را بازداشتند از راه خدا البته ایشان بدکردارند (9) مراعات نمی کنند مشرکین در حق هیچ مؤمنی نه قسمی و نه عهدی را و آن گروه تعدی و تجاوز کننده اند (10) پس اگر توبه کردند و نماز کردند و زکات دادند برادران شما هستند در دین و تفصیل می دهیم ما آیات را برای قومی که دانشمندند (11) و اگر بشکنند قسم های خودشان را بعد از عهد کردن خود و طعن بزنند در دین شما پس بکشید پیشوایان کفر را چون نیست ملاحظه و احترام برای سوگند شکسته ایشان که رعایت آن شود بکشیدشان شاید که باقی آنها بازایستند از کفر و نفاق (12) آیا جنگ نمی کنید با طایفه ای که شکستند قسم ها و عهد های خود را و سعی و اهتمام کردند بیرون کردن رسول خدا را از مکه و ایشان ابتدا کردند در شکستن عهد اول دفعه ( در این چند آیه مکرر مذمت از پیمان شکنی کفار شده چون پیمان شکستن و خلاف قول کردن گناه بزرگی است نزد خدای تعالی ) آیا می ترسید از ایشان خدا سزاوار تر است از اینکه بترسید از او اگر شما ایمان دارید (13) جنگ کنید با ایشان عذاب می کند خدا ایشان را به دستهای شما و رسوا می کند ایشان را و نصرت می دهد شما را بر ایشان و شفا می دهد خدا سینة گروه مؤمنین را (14) و می برد خدا غیظ قلبهای مؤمنین را که از کفار در دل داشتند به انتقام کشیدن از ایشان و قبول توبه می کند خدا از هر که می خواهد و می داند آن را که توبة حقیقی می کند و خدا دانای درستکار است (15) آیا گمان می کنید که واگذارده می شوید به این حالتی که هستید و هنوز ندانسته خدا به ظاهر کسانی را که جهاد کردند از شما یا نکردند و نگرفتند سوای خدا و رسول و مؤمنین دوست نهانی برای خود یا گرفتند و حال آنکه خدا داناست به آنچه می کنید ( و هر یک را جزا از خیر و شر مطابق حالش خدا خواهد داد ) (16) سزاوار نیست از برای مشرکین اینکه تعمیر کنند مسجد های خدا را در حالتی که شاهد باشند به کفر خود و اظهار کفر و شرک نمایند ( عباس عموی پیغمبر در جنگ (بدر) با مشرکین همراه بود اسیر مسلمانان شد مسلمین او را ملامت می کردند او می گفت خوبی من را چرا یاد نمی کنید که تعمیر مسجدالحرام می کردم و به حاجیان در موسم حج آب می دادم خدا فرمود سزاوار نیست که در حال کفر چنین کنند که با کفر این اعمال از ایشان پذیرفته نیست ) این گروه کفار ضایع و باطل است اعمال ایشان و در آتش جاویدند اگر ایمان نیاورند (17) جز این نیست که تعمیر مسجد های خدا سزاوار است برای کسی که ایمان آورده است به خدا و به روز قیامت و برپاداشته نماز را و اداء نموده زکات را و نترسیده مگر از خدائی که ایمان به او آورده پس امید است آن گروه از راه یافتگان باشند (18) آیا شما عمل خود را که آب دادن به حاجیان و تعمیر مسجد الحرام است مثل عمل آن کس می دانید که ایمان آورده به خدا
